Gezilecek Yerler

AHLAT KÜLTÜR VE EĞİTİM VAKFI

Bitlis’in Ahlat İlçesi, Türk tarihi açısından önemli bir yerleşim yeridir. Ahlat gezilecek yerler listesinde çok sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Ahlat’ın en önemli turistik yeri ise Selçuklu Mezarlığı’dır.

Van Gölü kıyısında bulunan Ahlat ilçesinin tarihi, Urartular dönemine kadar gitmekte ve o zamanlar yerleşim yeri Halads olarak adlandırılmaktadır. İslam dünyasında Kubbet-ül İslam olarak adlandırılan Ahlat’ın isim kökeni ilgili de rivayetler bulunmaktadır. Bu inanışlardan en yaygın olanı Urartu Kralı Lat’ın savaş sırasında ağır yaralanan kızı Derminia’nın yaktığı ahh! ağıtından ve kralın Lat olan adından geldiği söylenmektedir.

Tarihi mezarlıklarıyla öne çıkan Bitlis’in Ahlat ilçesinde çok sayıda mezar kalıntısı bulunmaktadır. Selçuklu döneminden kalan mezar taşları taşları başta olmak üzere kümbet mezarlar da Ahlat’ta gezilecek yerler listesini oluşturmaktadır.

Ahlat denildiği zaman akla gelen bir başka şey ise bastonlardır. Bastonculuk geleneği, Ahlat’taki önemli kültür-sanat faliyetlerinden biridir. Büyük emek verilerek yapılan ve yaratıcı figürler ile süslenen Ahlat bastonları, şehrin kültür turizmine de önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ahlat’ın Bitlis il merkezine olan uzaklığı, 60 kilometredir. Ahlat’ın yakınındaki bir başka ilçe olan Adilcevaz ile arasındaki mesafe ise 24 kilometredir. Daha önce Adilcevaz Gezilecek Yerler başlıklı yazımızda, Ahlat’ın komşu ilçesinde gezilecek yerlere değinmiştik. Bu yazıya da göz atabilirsiniz.

Gezilecek Yerler

Ahlat Gezilecek Yerler
Ahlat Gezilecek Yerler

Gezilecek Yerler Listesi

Ahlat Gezilecek Yerler

Ahlat gezilecek yerler listesine genel olarak göz attığımız zaman, Türk tarihi açısından son derece değerli tarihi eserlerle karşılaşıyoruz. Ahlat tarihi güzelliklerinin yanında doğal güzelliklerini de içerisinde barındırmaktadır. Alt kısımdaki listeden Ahlat gezilecek yerler listesiyle ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

Selçuklu Mezarlığı

Ahlat Selcuklu Mezarligi

Meydanlık Kabristanı olarak da bilinen Ahlat Selçuklu Mezarlığı, Ahlat’ın en büyük turizm değeridir. İkikubbe Mahallesi ve Harabeşehir arasında kalan geniş bir alana yayılan Selçuklu Mezarlığı’nda 12.yüzyıldan 16.yüzyıla kadar tarihlenen bin farklı mezar taşı bulunmaktadır.

Açık hava müzesi şeklinde düzenlenen bu tarihi bölgede boyları 3,5 metreye kadar ulaşan anıt mezar taşları bulunmaktadır ve cephelerindeki süslemeler dikkat çekmektedir.

Ahlat Müzesi

Bitlis Ahlat Muzesi

1971 yılında hizmete giren Ahlat Müzesi, ilçede gezilecek yerlerden biridir. Müze içerisinde Tunç Çağı, Demir Çağı, Roma, Helenistik, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait tarihi eserler bulunmaktadır. Yakın çevrede bulunan tek müze olma özelliğine sahip Ahlat Müzesi, Selçuklu Mezarlığı’nın yanına yapılan yeni müze binasına taşınmıştır. 2011 yılında yapımına başlanan müze binası, 2015 yılında tamamlanmıştır.

Müzenin giriş ücreti 10 TL’dir ve 09:00-19:00 saatleri arasında ziyaret edilmektedir. Kış döneminde ise ziyaret saatleri 08:00-17:00 olarak değişmektedir. Detaylı bilgi ve iletişim için Ahlat Müze Müdürlüğü‘ne ulaşabilirsiniz.

Emir Bayındır Kümbeti ve Camii

Ahlat Emir Bayindir Kumbeti

Ahlat’ın İkikubbe Mahallesi’ndeki Ovakışla yolu üzerinde yer alan Emir Bayındır Kümbeti, 15.yüzyılın sonlarına doğru inşa edilmiştir. Akkoyunlu Hükümdarı Rüstem ve Bayındır’a ait olan kümbet, özellikle kaide kısmının üzerindeki gövdesiyle dikkat çekmektedir.

Kümbetin kuzey tarafında dikdörtgen planlı cami bulunmaktadır.

Çifte Kümbet

Ahlat Cifte Kumbet

Ahlat ilçesinin İkikubbe Mahallesi’ndeki Çifte Kümbet, 1280 yılında inşa edilmiştir. Bu tarihi yerde, yan yana iki adet kümbet bulunmaktadır. Kümbetlerden büyük olanı, Akkoyunlulardan Buğatay Aka ve Şirin Hatun’a aittir. Küçük olan kümbet ise Esen Tekin Hatun’a aittir.

Usta Şagirt Kümbeti

Usta Sagirt Kumbeti

Selçuklu Mezarlığı’nın güneyinde yer alan Usta Şagirt Kümbeti, Ulu Kümbet olarak da bilinmektedir. Selçuklu Mezarlığı’nın güney tarafında yer alan ve Van Gölü’ne yakın bir konumda bulunan Usta Şagirt Kümbeti, Ahlat’taki kümbetler arasındaki en büyüğü olduğu için Ulu Kümbet olarak anılmaktadır.

Kitabesi olmadığı için yapılış tarihi ve yaptıran ile ilgili kesin bilgi bulunmamakla birlikte 13.yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. 2 kattan oluşan Usta Şagirt Kümbeti’nin alt katı mezar, üst katı ise mescit olarak düzenlenmiştir.

Abdurrahman Gazi Türbesi

Ahlat Abdurrahman Gazi Turbesi

Ahlat’ın Ziyaret mevkii, Tunus Mahallesi’nde yer alan Abdurrahman Gazi Türbesi, Ahlat’taki tarihi turistik yerlerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Abdurrahman Gazi, 641 senesinde Hz. Ömer döneminde Ahlat’ın fethi için görevlendirilerek burada şehit düşmüştür. Yemen Valisi Maaz Binul Cebel’in oğlu olan Abdurrahman Gazi, el-Cezire komutanı İyaz bin Ganem komutasında cesurca savaştığı için buraya türbesi inşa edilmiştir.

Ahlat’ta bulunan geç dönem kümbet mimarisine uygun olan yapı, Ahlatlı usta Tahsin Kalender tarafından 1974 senesinde inşa edilmiştir.

Ahlat Sahil Kalesi

Ahlat Sahil Kalesi

Osmanlı Kalesi olarak da bilinen Sahil Kalesi, Ahlat’ın Kale Mahallesi’ndedir.

Yavuz Sultan Selim dönminde Şah İsmail ile yapılan Çaldıran Savaşı’nın kazanılmasıyla birlikte, Ahlat’ın kontrolü Osmanlılar’a geçmiştir. Osmanlılar bölgeye fethettikten sonra Van Gölü kenarına Sahil Kalesi’ni inşa etmişlerdir. Osmanlı’nın Irak’a yaptığı seferler sırasında büyütülen kale içerisinde İskender Paşa Camii ve Hamamı ile Kadı Mahmut Camii de bulunmaktadır.

İlk olarak 1224 yılında, Urartular zamanında bu bölgeye bir kale inşa edilmiş fakat deprem nedeniyle yukulmıştır. Seyyah Evliya Çelebi, kale ile ilgili şunları aktarmıştır: “Kalenin içinde, 350 ev, 1 han, 1 hamam, 1 cami ve 20 kadar dükkan var. Ayrıca, göl kıyısındaki kayıkhanede, harp kayıklar, daima hazır bekler ve kalede her gece mehter çalınırdı.”

İskender Paşa Camisi

Ahlat Iskender Pasa Camii

Osmanlı Kalesi’nin içerisinde yer alan İskender Paşa Camii, üzerinde bulunan kitabeye göre 1584 yılında inşa edilmiştir. İskender Paşa tarafından yaptırılan caminin mimarı olarak ise Mimar Sinan’ın adı geçmektedir. Bu konunun doğruluğu konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Osmanlı mimarisinin tipik özelliklerini taşıyan ve kare plana sahip olan Ahlat İskender Paşa Cami’nin üzerine kubbe ile örtülüdür. Kesme taş kullanılarak inşa edilen caminin kubbe kısmında tuğla kullanılmıştır. Caminin yanında yer alan kalıntılardan ise burada bir hamam olduğu bilinmektedir. Fakat bu hamam yapısı, günümüze kadar ulaşamamıştır ve tamamen yıkılmıştır.

Kadı Mahmut Camii

Ahlat Kadi Mahmut Camii

Ahlat Sahil Kalesi içerisinde yer alan iki camiden biri olan Kadı Mahmut Camii, 1584 yılında inşa edilmiştir. Kadın Mahmut tarafından yaptırılan cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1982-83 yıllarında onarılmıştır. Sade bir yapıya sahip olan Kadı Mahmut Camii, Osmanlı mimarisinde inşa edilmiştir.

Emir Bayındır Köprüsü

Ahlat Emir Bayindir Koprusu

Akkoyunlu Türkmen beylerinden olan Emir Bayındır tarafından Van Gölü’nün kıyısına yaptırılan Emir Bayındır Köprüsü, Tahtı Süleyman Deresi olarak bilinen akarsuyun üzerinde yer almaktadır. Tek gözlü olarak kesme taştan inşa edilen Emir Bayındır Köprüsü’nün uzunluğu 21 metredir.

Her iki ucunda da merdivenler bulunan köprünün 13.yüzyılda yapıldığı düşünülmektedir. Son olarak 1954 yılında onarılan köprü, günümüzde yöre halkı tarafından kullanılmaktadır.

Nemrut Krater Gölü

Ahlat Nemrut Krater Golu

Nemrut Dağı’nda yer alan Krater Gölü, Tatvan ve Ahlat ilçesi sınırları içerisindedir. Gölün üçte ikilik kısmı, Ahlat ilçesinde yer almaktadır. İlçe merkezine 25 kilometre uzaklıktaki göle Ahlat’tan kalkan taksi veya minibüslerle ulaşım sağlanabilmektedir.

Deniz seviyesinden yüksekliği 2247 metre olan Nemrut Krater Gölü, Van Gölü’nden 600 metre yüksekliktedir. 12 kilometrelik yüz ölçümüne sahip olan Krater Gölü dışında birkaç göl daha bulunmaktadır.

Nazik Gölü

Ahlat Nazik Golu

Ahlat’ın kuzeybatı tarafında yer alan Nazik Gölü, Van Gölü’ne 25 kilometre uzaklıktadır. 30 kilometrekarelik alana yayılan Nazik Gölü, deniz seviyesinden 1.876 metre yüksekliktedir. Derinliği 40-50 metreyi bulan gölde aynalı sazan ve inci kefali bulunmaktadır.

Ahlat ilçe merkezine 16 kilometre uzaklıkta yer alan Nazik Gölü, özellikle kış aylarında donarak çok güzel görüntüler oluşturmaktadır. Kış aylarında buz üzerinde balık tutan balıkçılar, turistler tarafından ilgiyle izlenmektedir.

Harabe Şehir

Ahlat Harabe Sehir Magaralar

Ahlat Mağara Evleri, ilçenin turizm değerini arttırmaktadır. İlçe yapılan araştırmalarda 500’den fazla mağara bulunduğu tespit edilmiştir. Bu mağaralar, Neolotik Dönem’den günümüze kadar ulaşmıştır. İlçede mağaralar, genellikle Harabe Şehir olarak adlandırılan bölgede toplanmıştır. Bununla birlikte Sultan Seyit Deresi, Kırklar Vadisi, Madavans Deresi, Yuvadamı Köyü civarı, Gaban Deresi Vadisi ve Harabe Hulik Köyü bölgesinde de çok sayıda mağara bulunmaktadır.

Ahlat ilçesinin farklı yerlerinde bulunan Ahlat Mağara Evleri, bölgenin yaşadığı savaşlarda ve doğal afetlerde hasar görmesine rağmen günümüze birçoğu ulaşmıştır. Bitlis Valiliği ”Jeopark Projesi” kapsamında bu mağara evlerin turizme kazandırılması için çalışmaktadır.

Selçuklu Mezarlığı
Dünyanın en büyük islam mezarlığıdır.210 dekar  alanda 8203 mezarı içerisinde barındıran, “Anadolunun Orhun Abideleri” de denilen Selçuklu Meydan  Mezarlığı, UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesindedir.
Nazik Gölü
Van Gölü’ne 25 km. uzaklıkta,  Ovakışla Beldesinde yer alır. 30 km² alana ve 40-50 metre derinliğe sahiptir.
Çarho Mesire Alanı
Yapımına 2013 yılında başlanan ve yapım çalışmalarının devam ettiği mesire alanı ilçenin batı kısmında Kuş Cenneti olarak adlandırılan alanın bitişiğinde yer almaktadır.
Emir Bayındır Kümbeti
Kitabesine göre, H.882 (M. 1477)tarihinde Bayındır İbni Rüstem tarafından yapılmıştır. Dünyada mevcut 2 örnekten biridir.Diğeri Azerbaycan Gence’de olup aynı usta  tarafından yapılmıştır.
Harabeşehir Kaya Yapıları
Neolotik çağdan kalma mağara kümeleridir. Yapay mağaralar tek ve iki katlı oyuldukları gibi, bazıları yanyana veya arka arkaya sıralanmış iki-üç odadan oluşmaktadır. 
Urartu İç Kale
Taht-ı Süleyman deresinin doğusunda, kuzey – güney istikametinde uzanan bir kayalığın üzerine inşa edilmiştir. Urartu Kalesi olarak ta bilinen İç Kale zamanla coğrafi şartlar, depremler ve istilalar yüzünden harabe olmuştur. Büyük sur Bizanslılar zamanında yapılıp, Selçuklular zamanında tamir edilmiştir. 
Sahil Kalesi
Kale mahallesinde, Van Gölünün kenarında Yavuz Sultan Selim döneminde güneydoğu – kuzeybatı doğrultusunda yapılan kale, dikdörtgen planda inşa edilmiştir. İçinde bir iç kalesi bulunan kale, iki giriş kapısı ve 13 burçtan meydana gelmektedir.
Kadı Mahmut Cami
Kale içerisinde, İskender Paşa camisinin karşısındadır Portal üzerindeki kitabede, H. 922 (M.1584) tarihinde Kadı Mahmut adlı bir zat tarafından yapıldığı görülmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğünce 1982-83 yıllarında restorasyonu yapılan caminin yapılışı sade olup, Osmanlı Mimari tarzı hakimdir
Anonim Kümbet
İkikubbe Mahallesinde bahçe içinde bulunan Anonim kümbet, tahminen 17.yy’da yapılmıştır. Dikdörtgen planlı ve üzeri külahla örtülüdür. Yapının kime ait olduğu bilinmemektedir.
Ulu Kümbet
İkikubbe Mahallesinde, Osmanlı Kalesinin batısında bulunmaktadır. Ahlat Kümbetlerinin en büyüğüdür. Kare planlı kaide üzerine yükselen silindirik gövde üzerine konik bir külahla nihayetlendirilmiştir.
Dede Maksut Türbesi
İkikubbe mahallesinde yer alan Türbe, gayet mütevazi küçük bir yapı olup, Ahlat taşından yapılmıştır. Yapı tek katlı olup, dıştan düz dam, içten sivri beşik tonozla örtülüdür.
Keşiş Kümbeti
İkikubbe mahallesinde bulunan kümbetin yapılış tarihi bilinmemekle beraber XIII. veya XIV. yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Klasik sitilde yapılmıştır. 
Çifte Kümbet
Şirin Hatun Bugatay Aka’ya ait olduğu bilinir. Her iki kümbette de ikişer kişi gömülü olduğundan iki isimle anılmaktadır. Kare planlı cenazeliğin üzerine zengin motifli silindirik gövde yükselir. Gövdenin üzeri konik bir külahla kapatılmıştır.
Hüseyin Timur Kümbeti
XIII. yy. ikinci yarısına tarihlenen Kümbet Hüseyin Timur’a aittir. İki katlı olup alt kat cenazelik kısmını oluşturmaktadır. Yapının üzeri konik külahla nihayetlendirilmiştir.
Emir Ali Kümbeti
1306 tarihinde yapılmıştır. Ahlat Kümbetleri içinde değişik plana sahip olan Emir Ali Kümbeti, daha çok eyvanlı kümbetler arasında yer almaktadır. Zeminle aynı seviyede olan dikdörtgen plandaki cenazeliğin sekizgen kasnağı üzerine oturtulmuş piramidal külahı bulunmaktadır.
Hasan Padişah Kümbeti
XIII. yy ikinci yarısı muhtemelen (673 H.1274) tarihinde Hasan Aka Bin Mehmet tarafından yapılmıştır. Ahlat Padişahı Hasan Aka’ya ait kümbet, kare planlı kaide üzerine silindirik gövde yükselerek konik bir külahla nihayetlendirilmiştir.
Yarım Kümbet
Tahtı Süleyman Mahallesinde bulunan kümbet iki bölümden oluşmaktadır. Ahlat’a özgü (volkanik) kesme taşından yapılmış cenazelik kısmın üzerine yükselen gövde kısmı yarım kalmıştır. Muhtemelen XIII. yy’ da yapılmıştır.
Erzen Hatun Kümbeti
Emir Ali kızı Erzen Hatun adına Ameli Kasım İbni Sinan tarafından yaptırılmıştır. On iki kenarlı piramit şeklindeki külah sade bir kaplama ile yapılmıştır. Ahlat kümbetleri içinde en süslü olanıdır
Çifte Hamam
Yapı Ahlat Kazıları neticesinde ortaya çıkartılmıştır. Erkek ve bayanlar için yapılmış olduğu söylenen iki bölümü vardır. Hamam ısınma tertibatı, su şebekesi ve halvet hücreleri ile önemli bir mimari yapıya dikkat çekmektedir.
İskender Paşa Külliyesi
Kitabesine göre H.992 (M.1584) tarihinde İskender Paşa tarafından, muhtemelen Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Yavuz Sultan Selim zamanında inşa edilen camii, Kanuni Sultan Süleyman döneminde genişletilmiştir. Cami iç ve dış yapılışı itibariyle Osmanlı Mimarisinin tipik bir örneğini teşkil etmektedir
Zaviye
Selçuklu Meydan Mezarlığının doğu – batı istikametinde devam eden yolun kuzeyinde yer almaktadır. Güney- kuzey doğrultusunda tamamıyla dikdörtgen formda bir plan üzerine inşa edilen zaviye, muhtelif fonksiyonlara sahip çok sayıda odaları bulunmaktadır
Abdurrahmangazi Türbesi
Hz. Ömer zamanında 641 yılında bölgeyi fethetmekle görevlendirilen El-Cezire Komutanı İyaz Bin Ganem komutasında olup Ahlat’ın fethi sırasında burada şehit düşmüştür. Geç dönem Ahlat Kümbet mimarisine uygun tarzda yapılan türbesi yoğun ziyaretçi potansiyeline sahiptir. 
Bayındır Köprüsü
Meydanlık mezarlığının batısında, Harabeşehir mahallesini ayıran derenin üzerinde kurulmuş olan Ahlat Bayındır köprüsü, yapıldığı devir olan Akkoyunluların yaşadığı XV. yy’ın değişik sivil mimarisini aksettiren bir yapıdır.
Oda Mezarlar (Akıt)
Tümülüs tarzındaki eski Türk mezarları olarak nitelenen ve halkın “akıt” dediği bu yapılar, taşla inşaa edilmiştir. Bir veya iç içe iki-üç odadan oluşan, içeriden değişik tonozlarla, dışarıdan ise düz şekilde örtülmüş, iç mekanlar küçük mazgal pencereleri ile aydınlatılmış mezar odalarıdır. Bu tip mezarlar daha çok aile mezarları olarak inşa edilmişlerdir.
Madavans Vadisi
Neolotik çağdan kalma ve mağara turizmi açısından önem taşıyan mağara kümelerinin olduğu 17 km. uzunluğundaki vadidir.
  Bıhbıcık Mesire Alanı
İlçemiz Tahtısüleyman mahallesinde bulunan, üzerinde alabalık yetiştiriciliği de yapılan 117 dekar yüzölçümüne sahip mesire alanıdır.
Nemrut Krater Gölü
Nemrut Dağı Ahlat, Tatvan ve Güroymak İlçe sınırları içerisinde bulunmaktadır. Sönmüş bir volkan olan Nemrut Dağı’nın zirvesinde yer alan, 13 km2 lik alanla kendi türünde dünyada on altıncı sırada bulunan Nemrut Krateri’nde, sıcak ve soğuk göller bir arada bulunmaktadır. 
Kuş Cenneti
Ahlat  Harabeşehir mahallesi sınırları içerisinde  bulunmakta olup 60 dekarlık bir alana sahiptir.Yapılan çalışmalar sonucu 107 çeşit kuş, 4 çeşit balık barındırdığı tespit edilmiştir